Sally Rooney

Sally Rooney (Castlebar, 20 februari 1991) is een Ierse schrijfster die wordt gerekend tot de literaire stemmen van haar generatie. Ze studeerde Engels aan Trinity College Dublin en rondde daar een master Amerikaanse literatuur af. Tijdens haar studie won ze in 2013 het Europees kampioenschap debatteren voor universiteiten, een ervaring waarover ze later het essay 'Even If You Beat Me' schreef. Voordat ze kon leven van het schrijven, werkte ze in een administratieve functie bij een restaurant. Volgens haar eigen eerdere zeggen woonde ze sinds 2017 in Dublin; inmiddels woont ze weer in haar geboorteplaats Castlebar.

Haar eerste roman voltooide ze al op haar vijftiende — werk dat ze zelf als 'volkomen rotzooi' afdeed. De echte start kwam toen agent Tracy Bohan van de Wylie Agency haar essay over debatteren las en contact zocht. Het manuscript dat Rooney uiteindelijk opstuurde, werd voorgelegd aan zeven uitgevers en de rechten gingen naar twaalf landen. Faber & Faber bracht in juni 2017 Conversations with Friends uit, in Nederland verschenen als Gesprekken met vrienden bij Ambo|Anthos. Het boek werd genomineerd voor onder meer de Dylan Thomas Prize en de Rathbones Folio Prize.

Met haar tweede roman zette ze zich definitief op de kaart. Normal People (2018), in het Nederlands verschenen als Normale mensen (2019), stond op de longlist van de Man Booker Prize, won in 2018 de Irish Book Award voor Ierse roman van het jaar en in januari 2019 de Costa Book Award. Rooney schrijft over jonge mensen die proberen elkaar en zichzelf te begrijpen — vriendschap, klasse, seks, macht en politiek lopen door haar werk heen. Ze noemt zichzelf zowel feminist als marxist, en die opvattingen klinken door in haar precieze, ingehouden proza, waarin gesprekken en e-mails de motor van het verhaal zijn. Beide eerste romans werden bewerkt tot succesvolle BBC-miniseries.

Haar derde roman, Beautiful World, Where Are You (2021), in het Nederlands Prachtige wereld, waar ben je, kreeg extra aandacht toen Rooney in het najaar van 2021 weigerde de Hebreeuwse vertaalrechten te verkopen aan een uitgeverij die volgens haar niet voldeed aan de normen van de BDS-beweging, een standpunt dat ze onderbouwde met een rapport van Human Rights Watch over Israël. In 2024 verscheen Intermezzo. Haar romans zijn vertaald in meer dan 47 talen en er zijn wereldwijd ruim zes miljoen exemplaren van verkocht; in 2022 plaatste Time haar op de lijst van honderd invloedrijkste mensen ter wereld. Ze ontving in 2019 ook de Encore Award.

Voor de Nederlandse lezer is Rooney inmiddels een vaste naam: al haar romans verschijnen bij Ambo|Anthos. Wie haar werk nog niet kent, kan het beste beginnen bij Normale mensen — het boek dat haar internationaal doorbrak en in compacte vorm laat zien wat haar schrijven uniek maakt: twee mensen, een lange tijdspanne, en een schijnbaar eenvoudige stijl die onverwacht hard aankomt. Wie daarna meer wil, leest chronologisch verder met Prachtige wereld, waar ben je en Intermezzo.