Sally Rooney

Sally Rooney (Castlebar, 20 februari 1991) is een Ierse schrijfster die met vier romans is uitgegroeid tot een van de meest besproken literaire stemmen van haar generatie. Ze groeide op in Castlebar, in het westen van Ierland — haar vader werkte voor Telecom Éireann, haar moeder leidde een kunstencentrum. Rooney studeerde Engels aan Trinity College Dublin, waar ze in 2011 tot scholar werd verkozen en in 2013 haar BA behaalde. Een masteropleiding politicologie ruilde ze in voor een master Amerikaanse literatuur. In datzelfde jaar 2013 won ze het Europees kampioenschap debatteren voor universiteiten — een ervaring waarover ze later het essay 'Even If You Beat Me' schreef, dat haar uiteindelijk in contact bracht met haar literair agent. Vóór ze kon leven van het schrijven werkte ze in administratieve functie bij een restaurant. Sinds 2024 woont ze met haar partner weer in Castlebar.

Haar eerste roman schreef ze op haar vijftiende — werk dat ze later als 'volkomen rotzooi' afdeed. Haar eerste gepubliceerde werk bestond uit twee gedichten in het Ierse tijdschrift The Stinging Fly, ingestuurd toen ze nog op de middelbare school zat. In 2014 begon ze, naar eigen zeggen, onafgebroken te schrijven. Haar debuutroman Conversations with Friends voltooide ze tijdens haar masterstudie: ze schreef honderdduizend woorden in drie maanden tijd. Nadat agent Tracy Bohan van de Wylie Agency haar essay had gelezen en interesse toonde, werd het manuscript bij uitgevers in veiling gebracht. Zeven uitgevers deden een bod; de rechten gingen uiteindelijk naar twaalf landen. In juni 2017 verscheen het boek bij Faber & Faber, in Nederland uitgegeven door Ambo|Anthos als Gesprekken met vrienden. Het werd genomineerd voor de Swansea University International Dylan Thomas Prize 2018 en de Rathbones Folio Prize 2018.

De doorbraak kwam met Normal People, dat in september 2018 verscheen en in 2019 in Nederlandse vertaling als Normale mensen. Het boek belandde op de longlist van de Man Booker Prize, werd in november 2018 gekroond tot 'Ierse roman van het jaar' bij de Irish Book Awards en won in januari 2019 de Costa Book Award. In datzelfde jaar ontving Rooney de Encore Award. De BBC-verfilming uit 2020 bracht het verhaal van Marianne en Connell — twee jonge geliefden die elkaar van het Ierse platteland tot Trinity College blijven kruisen — naar een wereldwijd publiek. Een tweede miniserie, naar Conversations with Friends, volgde in 2022. Volgens Engelstalige bronnen zijn haar romans inmiddels in meer dan 47 talen vertaald en wereldwijd ruim 6 miljoen keer verkocht. Time noemde haar in 2022 een van de 100 invloedrijkste mensen ter wereld.

Rooney's werk bevindt zich in de literaire hoek van de hedendaagse fictie en richt zich, volgens Engelstalige bronnen, vooral op jongere lezers en de coming-of-age-categorie. Ze wordt door literatuurcritici beschouwd als een van de belangrijkste millennial-schrijvers en als een toonaangevende stem voor de zorgen van de hedendaagse Ierse jeugd. Ze noemt zichzelf zowel feminist als marxist; veel van haar werk raakt aan die thema's. Haar romans bewegen tussen vriendschap, klasse, intimiteit en macht — patronen die in de beschrijvingen van haar boeken steeds terugkeren: gesprekken die meer wegen dan plot, jonge personages die hun plek zoeken in een wereld die ze tegelijk willen begrijpen en ontmantelen.

Na Normal People volgde in 2021 Beautiful World, Where Are You, in Nederland verschenen als Prachtige wereld, waar ben je. Rond deze roman ontstond ophef toen Rooney in het najaar van 2021 liet weten geen Israëlische uitgeverij te hebben gevonden die voldeed aan de normen van de BDS-beweging, die zij steunt. Ze verwees daarbij naar een rapport van Human Rights Watch dat Israël van apartheid beschuldigde. Twee grote Israëlische boekhandelketens, Steimatzky en Tsomet Sfarim, haalden haar boeken uit de verkoop. In 2024 verscheen haar vierde roman, Intermezzo, bij Faber & Faber, gepresenteerd als wereldwijde bestseller. Daarnaast publiceerde ze het korte verhaal Mr Salary, in 2016 verschenen in Granta, in 2017 genomineerd voor de Sunday Times Short Story Award en in 2019 heruitgegeven in een speciale Faber-editie ter gelegenheid van het 90-jarig bestaan van de uitgeverij. Haar Nederlandse uitgever is Ambo|Anthos.

De ontvangst van Rooney's werk is uitgesproken: lof voor de scherpte van haar dialogen en de intelligentie van haar personages, gecombineerd met commercieel succes dat voor literaire fictie ongebruikelijk is. De ondertitel die Faber & Faber bij Conversations with Friends voert — een citaat uit The Guardian dat het boek 'briljant, grappig en verrassend' noemt — geeft een indicatie van de toon waarop haar debuut werd ontvangen. Haar bestsellerstatus in onder meer China en de Verenigde Staten wordt expliciet vermeld in Engelstalige bronnen.

Voor wie wil beginnen: lezers die op zoek zijn naar de meest toegankelijke ingang kunnen het beste starten bij Normale mensen — het boek dat Rooney internationaal op de kaart zette, met een hechte tweepersoonsstructuur en de erkenning van de Costa Book Award. Wie liever begint waar zij zelf begon, kiest Gesprekken met vrienden: rauwer, met een groepsdynamiek tussen vier personages, en een goede graadmeter voor haar dialooggedreven stijl. Lezers die haar latere, bredere werk willen proeven kunnen terecht bij Prachtige wereld, waar ben je, waarin Rooney expliciet politiek-maatschappelijke thema's verweeft met haar vertrouwde register van vriendschap en verlangen.