Stephen King

Stephen Edwin King (Portland, Maine, 21 september 1947) is een Amerikaans schrijver die vooral bekend is geworden met horror, maar in de loop van zijn carrière ook thrillers, misdaad, sciencefiction, fantasy en mysteries heeft geschreven. Hij wordt aangeduid als de 'King of Horror' en publiceerde naar eigen opgave ongeveer 200 korte verhalen, grotendeels gebundeld in verhalenbundels. Naast romans schrijft hij ook non-fictie, waarvan Danse Macabre (1981) en het deels autobiografische Over leven en schrijven (oorspronkelijk On Writing: A Memoir of the Craft, 2000) het bekendst zijn. In Nederland verschijnt zijn werk bij Luitingh-Sijthoff en Boekerij.

King groeide op in wisselende omstandigheden. Zijn vader, een handelsreiziger in stofzuigers, verliet het gezin toen Stephen twee was; zijn moeder voedde hem en zijn oudere broer David alleen op, soms onder grote financiële druk. Het gezin verhuisde herhaaldelijk — van Maine naar Illinois, New York, Wisconsin, Indiana, Massachusetts en Connecticut — voor het zich uiteindelijk vestigde in Durham, Maine. King las als kind alles wat hij te pakken kreeg, van Nancy Drew tot Psycho, en noemt Richard Mathesons The Shrinking Man als een vroege favoriet. Het schrijven begon, vertelt hij zelf, rond zijn zesde of zevende met het overschrijven van striptekeningen en het verzinnen van eigen verhalen. Film was een minstens zo grote invloed: hij schrijft naar eigen zeggen 'in beelden', omdat dat de vertelvorm was waarmee hij opgroeide.

Zijn debuutroman Carrie verscheen in 1974 en vestigde meteen zijn naam in het horrorgenre. Daarna volgden de boeken die de basis legden voor zijn reputatie en die later allemaal verfilmd werden: The Shining (verfilmd 1980), The Dead Zone en Christine (beide 1983), Stand by Me (1986, naar de novelle uit Different Seasons), Misery (1990), The Shawshank Redemption (1994), Dolores Claiborne (1995) en The Green Mile (1999). Met Different Seasons (1982), een bundel van vier novellen, maakte hij zijn eerste grote uitstap buiten het horrorgenre — een beweging die hij sindsdien is blijven herhalen. Verfilmingen van recenter werk zijn onder meer The Mist (2007), It (2017), The Life of Chuck (2024) en The Long Walk (2025).

Wat het oeuvre samenbindt is de Amerikaanse setting waar Joyce Carol Oates hem om prees: ze noemde King 'a brilliantly rooted, psychologically realistic writer for whom the American scene has been a continuous source of inspiration, and American popular culture a vast cornucopia of possibilities.' Zijn verhalen spelen zich vaak af in kleine gemeenschappen, vaak in Maine, en mengen alledaagse details met het bovennatuurlijke of het abnormale. King heeft daarnaast onder het pseudoniem Richard Bachman gepubliceerd en samengewerkt met andere schrijvers, met name zijn vriend Peter Straub en zijn zoons Joe Hill en Owen King — met die laatste schreef hij Schone slaapsters (Sleeping Beauties, NL 2017).

Het Nederlandstalige fonds laat de breedte van zijn productie goed zien. Naast vroege klassiekers als IT en The Green Mile (NL-uitgaven respectievelijk 2013 en 2012) verschenen recente titels als De buitenstaander (2018), Het Instituut (2019), Verlichting (2019), Als het bloedt (2020), De gloed (2022), Duistere zaken (2024) en Vrees niet (2025). De Mr. Mercedes-trilogie is in het Nederlands beschikbaar via onder meer Het teken van drie (2012) en Wisseling van de wacht (2016). Voor lezers van zijn fantasy-werk verscheen De wind door het sleutelgat (2012) als aanvulling op de Donkere Toren-cyclus, en Ogen van de Draak (2014). Over leven en schrijven (2013) functioneert als zijn poëtica en memoires in één.

King heeft zowel literaire als genreprijzen gewonnen. Hij ontving de O. Henry Award voor het korte verhaal 'The Man in the Black Suit' (1994) en de Los Angeles Times Book Prize for Mystery/Thriller voor 11/22/63 (2011). Voor zijn oeuvre kreeg hij in 2003 de Medal for Distinguished Contribution to American Letters, in 2007 de Grand Master Award van de Mystery Writers of America, en in 2014 de National Medal of Arts. Het feit dat een groot deel van zijn werk verfilmd is — van Carrie (1976) tot The Long Walk (2025) — heeft zijn bereik buiten de literatuur fors vergroot.

Voor wie nog nooit een King heeft gelezen en wil weten waar de reputatie vandaan komt: begin bij IT — een lange roman waarin de Amerikaanse kleinstad, de jeugdvriendschap en het bovennatuurlijke samenkomen die zijn werk typeren. Voor wie horror te ver gaat maar wel benieuwd is naar zijn vertelkunst: 11/22/63 of De buitenstaander zijn betere ingangen, omdat ze leunen op thriller en mysterie en de bovennatuurlijke laag subtieler doseren. En wie liever met de schrijver zelf kennismaakt voordat met diens fictie, kan terecht bij Over leven en schrijven, dat memoires combineert met praktische adviezen en goed leesbaar is zonder voorkennis van het oeuvre.