Veronica Roth

Veronica Anne Roth (New York, 19 augustus 1988) is een Amerikaanse schrijfster van jongvolwassenenliteratuur, voornamelijk in de dystopische en sciencefiction-hoek. Ze groeide grotendeels op in Barrington, Illinois, als jongste van drie kinderen. Na een jaar aan Carleton College stapte ze over naar Northwestern University, waar ze het creative-writingprogramma volgde. Sinds haar huwelijk met fotograaf Nelson Fitch in 2011 woont ze in de omgeving van Chicago — een stad die ook een centrale rol speelt in haar bekendste werk.

Roth schreef haar debuutroman tijdens de kerstvakantie van haar laatste studiejaar aan Northwestern. Het ging snel: in maart daarop vond ze een literair agent, de uitgeefrechten werden verkocht nog vóór haar afstuderen in 2010, en de filmrechten gingen in maart 2011 al over tafel — nog vóór het boek in april 2011 überhaupt in de winkel lag. Voor een auteur die als student begon te schrijven, was dat een opmerkelijk korte route van manuscript naar wereldwijde publicatie.

Dat debuut was Divergent, in het Nederlands verschenen als Inwijding (2012), het eerste deel van de Divergent-trilogie. De reeks speelt zich af in een gefragmenteerd toekomstig Chicago waarin de samenleving is opgedeeld in facties op basis van karaktereigenschappen. Hoofdpersoon is Beatrice 'Tris' Prior, een tiener die ontdekt dat ze niet in één factie past — ze is 'divergent'. De trilogie werd voortgezet met Insurgent / Opstand (2012) en afgesloten met Allegiant / Samensmelting (2013 in de VS, 2014 in Nederland). De drie delen samen verkochten volgens de Engelstalige bron wereldwijd meer dan 35 miljoen exemplaren; eind 2013 stond de teller voor de eerste twee boeken al op meer dan vijf miljoen.

Wat Roths werk in de kern tekent, is de manier waarop ze een persoonlijk coming-of-age-verhaal verweeft met een rigide maatschappelijk systeem dat haar hoofdpersonen dwingt partij te kiezen. De Divergent-boeken draaien om identiteit, loyaliteit en de vraag wat er gebeurt als een individu niet in de categorieën past die een samenleving voor hem of haar heeft bedacht. Rond het hoofdverhaal bouwde ze een klein uitwaaierend universum: The World of Divergent: The Path to Allegiant (2013) als achtergrondmateriaal, en Four: A Divergent Story Collection (in het Nederlands verschenen als Het verhaal van Four, 2014), een bundel korte verhalen vanuit het perspectief van Tobias Eaton — personage, love interest en spiegelfiguur van Tris. Die vier novellen (The Transfer, The Initiate, The Son en The Traitor) functioneren samen als een proloog op de trilogie. Daarnaast verscheen de novelle Free Four, waarin hoofdstuk 13 van Divergent vanuit Tobias' standpunt wordt verteld, en werd een epiloog aangekondigd onder de titel We Can Be Mended.

Na de Divergent-cyclus sloot Roth een tweeboekendeal met HarperCollins voor een nieuwe sciencefictionreeks voor jongvolwassenen. Dat werd de duologie rond Carve the Mark (17 januari 2017) en het vervolg The Fates Divide (10 april 2018) — een verschuiving van dystopisch Chicago naar een ruimere, interplanetaire setting, maar met opnieuw jonge hoofdpersonen die klem zitten tussen botsende machtsstructuren. In oktober 2018 volgde een tweede tweeboekendeal met dezelfde uitgever. Het eerste resultaat daarvan is The End and Other Beginnings, een bundel korte verhalen die zich afspelen in een toekomst met vergevorderde technologie, waaronder het verhaal Inertia.

De commerciële impact van Divergent reikte ver buiten het boek. Roth verkocht de filmrechten aan Summit Entertainment; de verfilming van het eerste deel ging in april 2013 in productie en kwam in maart 2014 in de bioscoop. Insurgent volgde op 20 maart 2015, nadat Lionsgate het project in maart 2014 officieel groen licht had gegeven. Het derde boek, Allegiant, werd opgesplitst in twee films: The Divergent Series: Allegiant verscheen op 18 maart 2016 in de bioscoop, maar de geplande bioscooprelease van het tweede deel, Ascendant, werd geschrapt ten gunste van een televisiefilm en spin-offserie — die vervolgens ook werden afgeblazen. De filmreeks eindigde daarmee onvoltooid, iets wat voor fans van de boekencyclus een opvallend hiaat is gebleven. De Nederlandse edities van de Divergent-boeken verschijnen bij uitgeverij Van Goor; de titels Inwijding, Opstand en Samensmelting zijn de reguliere vertalingen.

Voor wie de kern van Roths werk wil leren kennen, is er maar één logisch beginpunt: Inwijding, het eerste deel van de Divergent-trilogie. Het introduceert Tris, het factiestelsel en de toon die haar als auteur definieert — en zonder dat eerste deel missen Opstand en Samensmelting hun context. Voor lezers die eerst willen weten of de wereld hen bevalt voordat ze aan een trilogie beginnen, is Het verhaal van Four (2014) een alternatief: de verhalenbundel speelt vóór Divergent en laat zien hoe Roth met korter werk omgaat. Wie de dystopische setting van Chicago voorbij is en nieuwsgierig is naar haar latere, meer sciencefiction-georiënteerde kant, kan terecht bij Carve the Mark (2017) — een op zichzelf staande ingang in een nieuw universum, los van de Divergent-wereld.