Wat lezen na My Brilliant Friend?

In deel twee van de Napolitaanse romans lopen de levens van Lila en Elena verder uiteen: Lila trouwt jong, Elena studeert verder. Waar *My Brilliant Friend* de basis legt, gaat Elena Ferrante hier dieper in op wat die keuzes betekenen — hoe huwelijk en moederschap Lila opsluiten, hoe onderwijs Elena een uitweg biedt maar ook een schuldgevoel. De spanning tussen de twee wordt scherper, de jaloezie explicieter. Ferrante laat zien hoe vriendschap niet statisch is maar meebeweegt met maatschappelijke rollen: Elena voelt zich superieur door haar opleiding, maar blijft gefascineerd door Lila's radicale intelligentie. Het tempo ligt lager dan in deel één, maar de psychologische diepte neemt toe.

Ferrante's debuut is korter en grimmiger dan de Napolitaanse romans, maar de thematische kern is hetzelfde: een vrouw die terugkeert naar Napels en geconfronteerd wordt met wat de stad en haar familie uit haar hebben gemaakt. Delia zoekt uit wat er met haar moeder is gebeurd, en ontdekt daarbij de verborgen verhalen van geweld, vernedering en verzet die onder het oppervlak van een 'gewoon' vrouwenleven liggen. Waar de Napolitaanse romans zich uitstrekken over decennia, concentreert dit boek zich op een paar weken — maar de intensiteit is vergelijkbaar. Ferrante's stijl is hier al volledig gevormd: die combinatie van koele observatie en emotionele wreedheid.

Waar Ferrante schrijft over twee meisjes in naoorlogse Italië, volgt Sally Rooney twee tieners in hedendaags Ierland — maar de dynamiek is herkenbaar: een relatie waarin macht voortdurend verschuift, waarin de ene keer de een kwetsbaar is en de ander sterk, en een hoofdstuk later omgekeerd. Connell en Marianne zijn geliefden, geen vriendinnen, maar Rooney beschrijft hetzelfde soort wederzijdse obsessie: hoe ze elkaar door de jaren heen blijven zien als de enige die hen echt begrijpt, ook als ze elkaar pijn doen. Rooney's stijl is droger, abstracter, minder lichamelijk dan Ferrante, maar de emotionele precisie is vergelijkbaar. Klasse speelt ook hier een cruciale rol — niet als thema maar als iets dat de personages voortdurend uit elkaar drijft.

Deel drie breekt met de verwachting dat Elena's opleiding en carrière haar vrijheid garanderen. Ze raakt verwikkeld in een huwelijk, in politiek, in moederschap — en blijft ondertussen gefascineerd door Lila, die inmiddels een eigen computer-bedrijf runt maar tegelijk lijkt vast te zitten in dezelfde Napolitaanse structuren. Dit is het meest politieke deel van de reeks: Ferrante laat zien hoe de sociale bewegingen van de jaren zeventig vrouwen nieuwe mogelijkheden bieden, maar ook hoe die bewegingen hun eigen hiërarchieën en uitsluiting creëren. De vriendschap tussen Elena en Lila wordt hier grimmiger, bijna vijandig — maar ook onontwarrbaarder.

Waar Ferrante schrijft over twee vrouwen die elkaar vormgeven, richt Griet Op de Beeck zich op één vrouw — Mona — wier leven wordt gevormd door haar familie. Het debuut van Op de Beeck heeft dezelfde emotionele wreedheid als de Napolitaanse romans: de blik is warm maar niet sentimenteel, de pijn wordt niet weggeschreven. Mona groeit op in een gezin waarin liefde en geweld door elkaar lopen, en de roman laat zien hoe die jeugd doorwerkt in haar volwassen relaties. De structuur is fragmentarischer dan bij Ferrante — korte scènes die door de tijd springen — maar de aandacht voor hoe mensen worden wie ze zijn, voor hoe verleden en heden in elkaar grijpen, is vergelijkbaar. Geen vriendschap hier, maar wel die intense focus op hoe vrouwen overleven.