Wat lezen na Verzamelde romans II / druk 13?

Het debuut van Heleen van Royen legt de basis voor wat later standaard werd: een vrouw met kinderen, een man, een huis — en een binnenwereld die daarmee op gespannen voet staat. Lea lijkt alles te hebben, maar raakt zwanger en stort in. Waar De ontsnapping en De mannentester draaien om actieve escape-pogingen, gaat dit boek over wat er gebeurt als je níét wegrent: hoe depressie en gezinsleven botsen, hoe je functioneert terwijl je innerlijk kapot bent. Van Royen verwerkt hier de zelfmoord van haar vader, wat het boek een extra laag geeft — het is persoonlijker dan de latere werk, minder gepolijst, rauwer. Voor wie in de bundel de spanning herkende tussen moederschap en eigenbelang.

Waar De ontsnapping en De mannentester gaan over relaties met mannen die niet deugen, draait dit boek om vrouwenvriendschap — en de vraag of die wél deugt. Yvonne is gelukkig getrouwd, maar haar vriendin begint scheuren in dat geluk te forceren. Van Royen gebruikt hier dezelfde techniek als in de bundel: een protagonist die denkt grip te hebben, maar langzaam beseft dat ze zichzelf voor de gek houdt. Het boek is directer over jaloezie en rivaliteit dan over romantiek, wat verfrissend is na twee romans waarin mannen het probleem zijn. Dezelfde humor, dezelfde weigering om sentimenteel te worden, maar nu over vriendschappen die net zo giftig kunnen zijn als huwelijken.

Twintig jaar na haar debuut kijkt Van Royen terug op de thema's die door haar hele oeuvre lopen: wat betekent het om vrouw, moeder, minnares te zijn — en kunnen die rollen naast elkaar bestaan? Het boek is geen memoir maar een ode, geschreven met de zelfverzekerdheid van iemand die niet meer hoeft te bewijzen dat ze brutaal durft zijn. Waar De ontsnapping en De mannentester gaan over vrouwen die wegrennen, gaat dit over een vrouw die blijft staan en de balans opmaakt. Lichter van toon dan de eerdere werk, maar met dezelfde weigering om het moederschap te romantiseren. Voor wie na de bundel wil weten hoe Van Royen zelf tegen haar eigen thema's aankijkt.

Saskia Noort opereert in hetzelfde territorium als Van Royen — welgestelde gezinnen, vrouwen die doen alsof alles goed gaat, mannen die niet te vertrouwen zijn — maar voegt er een thriller-element aan toe. Wanneer een lid van een vriendenclub omkomt bij een brand, blijkt dat de ogenschijnlijk hechte vriendschappen vol leugens zitten. Waar Van Royen ironisch is, is Noort harder: ze toont niet alleen de schijnwereld, maar laat die ook ineenstorten. De eetclub heeft dezelfde premisse als De mannentester (testen of partners trouw zijn) maar dan omgedraaid: hier test niemand, hier komt de waarheid vanzelf aan het licht. Voor wie de sociale satire in Van Royens werk herkent maar meer spanning zoekt.

Linda de Mol schrijft over vrouwen van vijftig die zich afvragen waar hun taille is gebleven en nog altijd snakken naar seks — soms met hun eigen man, soms niet. Waar Van Royen haar protagonistes op de vlucht stuurt, houdt De Mol ze thuis en laat ze daar worstelen met veroudering, seksloze huwelijken en de vraag of het nog ergens naartoe gaat. Minder literair dan Van Royen, directer in humor, maar met dezelfde weigering om het middelbare leven als rustig af te schilderen. De toon is lichter — meer zelfspot, minder wanhoop — maar de thematiek overlapt: vrouwen die niet meer doen alsof ze tevreden zijn. Voor wie de humor in De mannentester herkent en daar meer van wil.