Annet Schaap

Annet Schaap (Ochten, 27 februari 1965) is een Nederlandse illustrator en schrijver van kinderboeken. Ze groeide op in Maartensdijk, volgde de opleiding Illustratie aan de Christelijke Academie voor Beeldende Kunsten in Kampen en studeerde daarna een jaar aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Tussen 1995 en 1999 volgde ze een schrijversopleiding in Amsterdam. Ze woont en werkt in Utrecht, is gehuwd en heeft een zoon. Jarenlang stond ze vooral bekend als tekenaar; pas op haar tweeënvijftigste debuteerde ze als schrijver.

Schaap begon haar illustratieloopbaan in 1988, met tekeningen bij Joppe, Julia en Jericho van de Oostenrijkse schrijver Christine Nöstlinger. Vanaf 1991 werkte ze fulltime als illustrator en in de decennia daarna tekende ze bij zo'n tweehonderd kinderboeken. Haar naam raakte verbonden aan grote namen in het Nederlandse kinderboek: ze illustreerde werk van Francine Oomen, Jacques Vriens, Mieke van Hooft, Thea Dubelaar, Janneke Schotveld, Liesbeth van der Jagt, Paul Biegel en Astrid Lindgren. Vooral de Hoe overleef ik-reeks van Oomen en de schoolverhalen van Vriens (de Meester Jaap-boeken, De Korenwolf, Achtste-groepers huilen niet) kregen door haar tekeningen een onmiskenbaar gezicht. Ook in tijdschriften als Okki en Taptoe verscheen haar werk.

De doorbraak als schrijver kwam in 2017 met Lampje, uitgegeven bij Querido. Het boek vertelt het verhaal van een vuurtorenwachtersdochter en speelt zich af in een maritieme, licht sprookjesachtige wereld. De ontvangst was uitzonderlijk: Schaap won er in 2017 de Nienke van Hichtum-prijs mee (de eerste keer dat die prijs naar een debuut ging), in april 2018 de Woutertje Pieterse Prijs (ze is de eerste auteur die deze onderscheiding met een debuut won) en in datzelfde jaar de Gouden Griffel. Daarmee werd ze pas de tweede auteur die deze drie prijzen voor één boek bijeenbracht; Peter van Gestel ging haar in 2001 voor met Winterijs. In België volgde de Boekenleeuw. Lampje werd door Laura Watkinson in het Engels vertaald als Lampie and the Children of the Sea en stond in 2020 op de shortlist van de Carnegie Medal — voor het eerst werd daar een vertaald boek genomineerd.

De stem die in Lampje opklonk is in de bronnen omschreven als een stem met een duidelijke feministische ondertoon. Recensies merkten dat die ondertoon er "soms wat dik bovenop ligt", maar waardeerden het werk hoog: Schaaps boeken belandden direct bovenin De Grote Vriendelijke 100, de door kinderboekenprofessionals samengestelde lijst van best gewaardeerde titels. Dat ze zelf illustrator is, verklaart iets van de beeldende kracht van haar proza — al blijven de boeken bij Querido verschijnen zonder dat ze haar eigen romans tekent.

Na Lampje bouwde Schaap haar oeuvre bedachtzaam uit. In 2020 verscheen het prentenboek De boom met het oor, met illustraties van Philip Hopman. Een jaar later volgde De meisjes (2021), een verhalenbundel waarin — zoals de titel al suggereert — meisjesfiguren centraal staan. Samen met Edward van de Vendel en Anoush Elman schreef ze Misjka, dat in 2023 de Vlaamse De Boon-prijs in de categorie kinder- en jeugdliteratuur won. In 2025 verscheen Krekel, eveneens bij Querido en gepresenteerd als opvolger van Lampje. Ook dit boek werd bekroond: in 2026 kreeg Schaap er een Zilveren Griffel voor, en bovendien de publieksprijs van De Boon in de categorie kinder- en jeugdboeken.

In een relatief kort schrijversbestaan verzamelde Schaap daarmee de belangrijkste Nederlandstalige kinderboekenprijzen: Nienke van Hichtum, Woutertje Pieterse, Gouden Griffel, Zilveren Griffel, Boekenleeuw en meerdere De Boon-bekroningen. Haar boeken verschijnen bij Querido, een van de klassieke Nederlandse literaire uitgevers; haar werk als illustrator loopt daarnaast door bij uitgevers als Van Holkema & Warendorf, La Rivière en Maretak. De vertaling van Lampje naar het Engels en de internationale erkenning via de Carnegie-nominatie laten zien dat haar bereik verder reikt dan het Nederlandse taalgebied, al vormt dat tot nu toe eerder uitzondering dan regel in haar oeuvre.

Voor wie Schaap nog niet kent en wil weten waarom haar naam zo snel is gaan tellen: begin bij Lampje (2017). Het is haar debuut én de titel waarmee ze alle grote prijzen won, en het geeft meteen een beeld van haar sprookjesachtige, meisjesgedreven verhaalwereld. Wie dat boek uit heeft en meer wil, kan door naar Krekel (2025), de opvolger die in 2026 een Zilveren Griffel kreeg. Voor lezers die liever korter proeven of nieuwsgierig zijn naar Schaaps stem buiten de langere romanvorm, is De meisjes (2021) een goede ingang: een verhalenbundel waar je in losse zittingen in kunt stappen. En wie Schaap vooral als tekenaar wil leren kennen, grijpt naar de Hoe overleef ik-boeken van Francine Oomen of de Meester Jaap-reeks van Jacques Vriens — daar bepaalt haar lijn al dertig jaar lang mee hoe generaties Nederlandse kinderen hun leesboeken zien.