Donna Leon

Donna Leon (Montclair, New Jersey, 28 september 1942) is een Amerikaanse schrijfster van detectiveromans die zich afspelen in Venetië. Ze groeide op in Bloomfield, New Jersey, in een rooms-katholiek gezin met Spaanse, Ierse en Duitse wortels, en studeerde af aan Mount Saint Dominic Academy. Haar studieloopbaan voerde haar de wereld over: ze gaf les in Iran terwijl ze werkte aan een proefschrift over Jane Austen, totdat de revolutie van 1978-79 haar studie en haar leven onderbrak — bij haar haastige evacuatie raakte ze haar papieren kwijt. Terug in de Verenigde Staten schreef ze een tijd reclameteksten in New York, tot ze tijdens haar eerste bezoek aan Italië verliefd werd op het land. Sinds 2020 heeft ze de Zwitserse nationaliteit.

Van 1981 tot 1990 doceerde Leon Engelse literatuur aan de Europese tak van de University of Maryland (UMUC-Europe), onder meer op een Amerikaanse militaire basis in Italië. Volgens de Nederlandse Wikipedia werkte ze tot 1999 in Vicenza, waarna ze stopte met lesgeven om zich volledig op het schrijven en op culturele activiteiten — met name de barokmuziek — te richten. Haar eerste detectiveroman ontstond, zo vertelt ze zelf, nadat ze een scène had gezien die wat haar betreft in een misdaadroman thuishoorde. Ze schreef het boek in acht maanden, legde het in een la, en stuurde het pas op aandringen van een vriend in voor een schrijfwedstrijd — die ze won.

Dat boek was Death at La Fenice (1992), in het Nederlands verschenen als Dood van een maestro: de eerste zaak voor Commissario Guido Brunetti. Sindsdien is de reeks uitgegroeid tot het hart van haar oeuvre. Brunetti is een intelligente, capabele politiecommissaris die misdaden onderzoekt in en rond Venetië, en die verantwoording moet afleggen aan zijn ijdele, op zichzelf gerichte baas Vice-Questore Patta. Hij wordt geassisteerd door Sergente — later Ispettore — Vianello en door Patta's alwetende, goed geconnecteerde secretaresse Signorina Elettra. Elke nieuwe zaak biedt Leon de gelegenheid een andere kant van de Venetiaanse en Italiaanse samenleving te belichten, vaak juist de minder fraaie.

De toon van de reeks wordt mede bepaald door wat naast het politiewerk gebeurt: eten en koken spelen in vrijwel elk boek een rol, zozeer dat er een apart kookboek verscheen, A Taste of Venice: At Table with Brunetti (2010, samen met Roberta Pianaro). De lezer loopt met Brunetti mee door de stad — bekende én minder bekende plekken — wat in 2009 leidde tot het wandelboek Brunetti's Venice: Walks with the City's Best-Loved Detective. Opvallend is dat de romans, die in het Engels geschreven zijn, op uitdrukkelijk verzoek van Leon zelf níét in het Italiaans zijn vertaald: ze woonde dertig jaar in Venetië, bezoekt de stad nog maandelijks, en wil daar liever niet herkend worden.

De Nederlandse edities verschijnen bij De Bezige Bij/Cargo, die de reeks vrijwel volledig in nieuwe uitgaven uitbrengt — van Dood van een maestro en Dood in den vreemde tot latere delen als Verborgen bewijs, Tussen de regels, Ik aanbid je en Wat niet verdwijnt. Recente titels zijn onder meer Vergiffenis (2018), De Troonopvolger (2019), Duister water (2021), Vluchtig verlangen (2021), Liefdadigheid (2021), Begraven verleden (2023) en De vuurproef (2025, A Refiner's Fire). Buiten de Brunetti-reeks schreef Leon één andere roman, Hemelse juwelen (The Jewels of Paradise, 2012), met Caterina Pellegrini in de hoofdrol, plus essaybundels en memoires zoals Mijn Venetië, My Venice and Other Essays (2013), Wandering Through Life (2023) en Backstage: Stories of a Writing Life (2025).

De reeks is succesvol in Duitsland — de Duitse televisie heeft 26 Brunetti-afleveringen geproduceerd — en is in vele talen vertaald. De negende roman, Friends in High Places (Vriendendienst), won in 2000 de Silver Dagger van de Britse Crime Writers' Association. In 2003 ontving Leon de Duitse Corine Literature Prize. Een Italiaanse vertaling blijft, op haar eigen verzoek, uit.

Wie Donna Leon nog niet kent, kan op een paar manieren instappen. Voor wie de reeks vanaf het begin wil volgen en Brunetti, zijn gezin en zijn collega's geleidelijk wil zien groeien: begin bij Dood van een maestro (1992), het boek waarmee alles startte en waarin de toon van de reeks meteen wordt gezet — moord rond de Venetiaanse opera, en een commissario die vooral wil begrijpen. Voor wie liever instapt bij een meer bekroond deel: Vriendendienst (Friends in High Places) won de Silver Dagger en is een goede graadmeter voor wat de reeks op haar best doet, namelijk een misdaadintrige verweven met corruptie en sociale druk. En voor lezers die geïnteresseerd zijn in de stad zelf, los van de chronologie: Acqua alta speelt zich af tegen de achtergrond van het hoogwater en laat zien hoe sterk de plaats — Venetië als personage — in deze boeken doorwerkt.