Haruki Murakami

Haruki Murakami (Kyoto, 12 januari 1949) is een Japanse schrijver en vertaler. Hij groeide op in de omgeving van Kobe als enig kind van twee leraren Japanse literatuur, maar las vooral Amerikaanse en Europese auteurs als Kafka, Dostojevski, Vonnegut en Brautigan. Aan de Waseda-universiteit in Tokio studeerde hij toneel. Daar ontmoette hij ook zijn vrouw Yoko, met wie hij van 1974 tot 1981 een jazzbar runde, Peter Cat genaamd. Die muzikale achtergrond klinkt door in zijn werk: Norwegian Wood is vernoemd naar het lied van The Beatles, Dans, dans, dans naar dat van The Beach Boys.

Murakami begon pas na zijn dertigste met schrijven. Zijn eerste roman, Luister naar de wind, verscheen in 1979 en werd bekroond met de Gunzo-prijs voor nieuwe schrijvers. Daarna volgden Flipperen in 1973 (1980) en De jacht op het verloren schaap (1982), waarin de westers georiënteerde, beweeglijke stijl zich aftekende die hem in eigen land het etiket 'on-Japans' zou opleveren. In het Japanse literaire establishment bleef hij naar eigen zeggen lang een buitenbeentje.

De doorbraak kwam in 1987 met Norwegian Wood, een nostalgisch verhaal over verlies, seksualiteit en studententijd waarvan miljoenen exemplaren werden verkocht en dat hem in Japan tot een nationale beroemdheid maakte. In 1986 verliet hij Japan, reisde door Europa en gaf later les aan Princeton University. In die jaren ontstonden Dans, dans, dans, Ten zuiden van de grens en De opwindvogelkronieken. Zijn handelsmerk werd een mengvorm van realisme en magisch-realisme, met eenzame hoofdpersonen, parallelle werelden, jazz, katten en putten als terugkerende motieven.

Daarna verschenen onder meer Kafka op het strand (2002), After Dark (2004), de driedelige roman 1Q84 (2009-2010) — door een enquête van Asahi Shimbun onder literatuurexperts uitgeroepen tot het beste werk uit het Heisei-tijdperk — en De moord op Commendatore (2017). Naast romans schreef Murakami verhalenbundels als Mannen zonder vrouw (2016) en Eerste persoon enkelvoud (2020), en non-fictie als Underground (1997) over de saringasaanval in de metro van Tokio en Waarover ik praat als ik over hardlopen praat (2007). Zijn werk is in vijftig talen vertaald en bekroond met onder meer de Franz Kafka-prijs, de Jerusalem Prize en de Princess of Asturias Award. Zijn meest recente roman, De stad en zijn onvaste muren, verscheen in 2024 in Nederlandse vertaling van Elbrich Fennema; in 2026 volgt Jazzportretten.

Voor de Nederlandse lezer wordt Murakami uitgegeven door Atlas Contact, met vaste vertalers als Jacques Westerhoven, Elbrich Fennema en Luk Van Haute. Wie zijn werk niet kent, kan het beste beginnen bij Norwegian Wood — toegankelijk en zonder fantastische elementen — of bij Kafka op het strand, dat een goede ingang biedt tot zijn magisch-realistische kant. Lezers met meer adem kiezen direct voor 1Q84.