John Grisham

John Grisham (Jonesboro, Arkansas, 8 februari 1955) is een Amerikaanse schrijver, jurist en voormalig politicus, vooral bekend van zijn juridische thrillers. Hij groeide op in een gezin met vijf kinderen; zijn vader was bouwvakker en katoenkweker, zijn moeder een Southern Baptist die haar zoon aanmoedigde te lezen. Na een jeugd vol verhuizingen vestigde de familie zich in 1967 in Southaven, Mississippi. Grisham haalde in 1977 zijn bachelor accountancy aan Mississippi State University en in 1981 zijn rechtendiploma aan de University of Mississippi School of Law. Hij werkte daarna bijna tien jaar als advocaat in Southaven, aanvankelijk in het strafrecht en later vooral in civiel recht.

De stap naar het schrijverschap begon in 1984. In de rechtszaal van De Soto County in Hernando woonde Grisham de getuigenverklaring bij van een twaalfjarig slachtoffer van een verkrachting, en hij begon zich af te vragen wat er zou gebeuren als de vader van het meisje haar aanvallers zou doden. Drie jaar lang werkte hij in zijn vrije tijd aan A Time to Kill, dat hij in 1987 voltooide. Het manuscript werd door verschillende uitgevers afgewezen; uiteindelijk kocht Wynwood Press het en bracht in juni 1988 een bescheiden eerste oplage van vijfduizend exemplaren uit. In Nederland verscheen het boek in 1993 als De jury. Naast het schrijven was Grisham van 1983 tot 1990 lid van het Huis van Afgevaardigden van Mississippi.

De doorbraak kwam met zijn tweede roman, The Firm, het verhaal van een jonge advocaat die in dienst treedt bij een ogenschijnlijk perfect advocatenkantoor dat dat allerminst blijkt te zijn. Het boek werd in 1991 een bestseller en verscheen datzelfde jaar in het Nederlands als Advocaat van de Duivel; volgens de Engelstalige bron verkocht het meer dan zeven miljoen exemplaren. Vanaf dat moment publiceerde Grisham minstens één boek per jaar, met titels die zich grotendeels in de wereld van advocaten, rechtbanken en justitiële dwalingen afspelen. Acht van zijn romans werden verfilmd, waaronder The Firm (1993, met Tom Cruise), The Pelican Brief, The Client, The Rainmaker, The Chamber, A Time to Kill (1996), The Runaway Jury en Skipping Christmas.

Grishams werk speelt zich vrijwel altijd af in de Verenigde Staten, met een sterke voorkeur voor het Zuiden. Op de achtergrond van de juridische plots schrijft hij consequent over maatschappelijke spanningen: latent racisme en rassenscheiding, de tegenstellingen tussen bevolkings- en inkomensgroepen, drugshandel, corruptie, het strafrecht en strafsysteem, massaclaims en politieke koehandel. Terugkerende motieven zijn een afkeer van grote advocatenkantoren — met hun werkdruk en overfacturering — en een voorkeur voor kleine kantoren met enkele werknemers; geregeld vluchten zijn personages naar een tropisch buitenland of een klein stadje. Met A Painted House (in het Nederlands De erfpachters) verlegde hij de focus tijdelijk van het recht naar het leven in de zuidelijke staten, gevoed door zijn eigen jeugdherinneringen. Zijn enige non-fictiewerk, The Innocent Man, behandelt de justitiële dwaling van Ron Williamson en leest als directe kritiek op het Amerikaanse strafsysteem.

Grishams Nederlandse uitgever is A.W. Bruna, dat een breed deel van zijn oeuvre verzorgt. Recent verschenen onder meer De ontvoering (2018), De beschuldiging (2018), De onschuldigen (2019), De storm (2020), Sparringpartners (2022), Het ultimatum (2023), De vloek (2024) en De weduwe (2025). In 2024 verscheen ook Framed, een non-fictieboek over corruptie, machtsmisbruik, racisme en wangedrag binnen het Amerikaanse strafrechtsysteem. Daarnaast schrijft Grisham een jeugdreeks rond de jonge Theodore Boone, waarvan in het Nederlands onder meer De medeplichtige (2020) verscheen. In 2023 bracht Bruna een serie korte verhalen uit, waaronder Michaels kamer, Stille Haven, Rare jongen, Visdossiers, Bloeddonoren en Raymond halen.

De commerciële positie van Grisham is uitzonderlijk. Volgens de American Academy of Achievement schreef hij 37 opeenvolgende nummer-één-bestsellers en zijn er wereldwijd 300 miljoen exemplaren van zijn boeken verkocht. Samen met Tom Clancy en J.K. Rowling is hij een van slechts drie Engelstalige auteurs die er twee miljoen exemplaren in eerste druk verkochten. Publishers Weekly noemde hem "de best verkopende schrijver van de jaren 90". De bibliotheek van Mississippi State University beheert de "John Grisham Papers", een archief met materiaal uit zijn periode als afgevaardigde en uit zijn schrijverschap.

Voor wie nog nooit iets van Grisham las en een directe ingang zoekt: begin bij Advocaat van de Duivel (The Firm). Het is het boek dat hem op de kaart zette, voorzien van het herkenbare Grisham-recept: een jonge advocaat, een kantoor met geheimen en een oplopende dreiging. Wie liever meteen het ethische hart van zijn werk wil voelen, kan beter starten bij De jury (A Time to Kill) — de roman die voortkwam uit een echte rechtszaak en waarin racisme en zelfgekozen gerechtigheid onverbloemd worden behandeld. Lezers die het juridische stramien even willen verlaten, vinden in De erfpachters (A Painted House) de meest persoonlijke Grisham: een autobiografisch getint boek over het leven in het rurale Zuiden, ver van rechtszalen en advocatenkantoren.