Boeken zoals Astrid Lindgren
Drie auteurs die dezelfde leeservaring leveren als Astrid Lindgren. Geen "klanten kochten ook"—handgekozen op thema, sfeer en stem. Met per auteur de drie boeken om mee te beginnen.
Astrid Lindgren schreef kinderboeken waarin het kind zelf de ruimte krijgt om de wereld te betreden — zonder toestemming, zonder twijfel, met een vrijmoedigheid die volwassenen kan shockeren. Pippi Langkous tilt een paard op en woont alleen; Emil van Lönneberga speelt de boerderij op stelten; Ronja de roversdochter loopt het bos in en sluit vriendschap met de zoon van de vijandelijke roverfamilie. In elk verhaal kiest Lindgren voor de blik van het kind dat niet wacht op goedkeuring, maar handelt. Haar personages zijn geen slachtoffers en geen modellen van braafheid — ze zijn vindingrijk, eigenwijs en moreel overtuigd van hun eigen gelijk.
Waarom zou je na Lindgren verder willen lezen? Omdat die combinatie van speelsheid en ernst, van avontuur en morele helderheid, zich ook elders laat vinden — maar altijd met een eigen accent. De drie auteurs die hier volgen delen Lindgrens respect voor de kinderblik en haar weigering om die blik te kleineren of te sentimentaliseren. Ze verschillen in toon en richting: de een kiest voor zwartere humor en groteske volwassenen, de ander voor liedjes en speelse versjes in plaats van langere verhalen, de derde voor fantasy en ridderromans in plaats van Smålandse boerderijen. Maar alle drie erkennen ze wat Lindgren erkende: dat een kind dat zelf denkt, een helderder moreel kompas heeft dan de meeste volwassenen.
Roald Dahl
Beiden schreven klassieker kinderboeken met eigenzinnige kindhelden die zich verzetten tegen volwassen autoriteit. Waar Lindgren warmte en avontuur combineert (Pippi, Emil), brengt Dahl iets donkerder humor, maar de rebelse kinderblik en tijdloze verteltrant zijn verwant.
Match-score van 8.5/10 op basis van thema, sfeer en lees-experience — niet op populariteit of marketing-overlap. Britse verteller van wrede sprookjes voor kinderen en zwarte verhalen voor volwassenen.
Waar Lindgren haar kindhelden laat groeien binnen een gemeenschap — een dorp, een boerderij, een familie — plaatst Dahl zijn personages vaak tegenover volwassenen die sadistisch of dom zijn. Bij Lindgren is de volwassen wereld onvolmaakt maar niet misdadig; bij Dahl zijn schoolhoofden, ouders en fabrieksdirecteuren geregeld wrede types die gestraft moeten worden. Lindgren schrijft met warmte en melancholie, zelfs in haar donkere boeken als De gebroeders Leeuwenhart; Dahl schrijft met een scherpe pen en een voorkeur voor bizarre straffen. Zijn boeken eindigen vaak met een plotwending die de boosdoener vernedert — denk aan de ouders in Matilda of de kinderen in de chocoladefabriek. Lindgren geeft ruimte aan het kind om de wereld te ontdekken; Dahl geeft het kind wapens om zich te verdedigen tegen een vijandige wereld.
Begin bij Matilda — het boek dat het dichtst bij Lindgrens toon komt doordat Matilda, net als Pippi, slim en zelfstandig is en volwassen autoriteit op haar eigen manier verwerpt. Waar Pippi haar kracht uit fysieke sterkte haalt, haalt Matilda die uit boeken en telekinese, maar beide meisjes weigeren zich te laten kleineren. Het boek laat Dahls donkere humor zien zonder de sadistische edge van The Witches, en de schooljuffrouw Miss Honey vormt een zacht tegenwicht — een volwassene die wél begrijpt hoe een kind moet worden behandeld.
Annie M.G. Schmidt
Nederlandse evenknie van Lindgren: beide schreven generatie-overstijgende verhalen vol humor, empathie en fantasie (Jip en Janneke, Pluk tegenover Pippi, Karlsson). Dezelfde toon: respect voor het kinderperspectief, speelsheid en menselijkheid.
Match-score van 8/10 op basis van thema, sfeer en lees-experience — niet op populariteit of marketing-overlap. Nederlandse schrijfster van Jip en Janneke, Pluk van de Petteflet en Minoes.
Waar Lindgren lange verhalen schreef met plots die zich over hoofdstukken uitstrekken — denk aan Rasmus en de landloper of Ronja de roversdochter — werkte Schmidt vooral in korte vormen: versjes, liedjes, korte verhalen van een paar pagina's. Lindgrens personages maken reizen en doorstaan avonturen; Schmidts personages — Jip en Janneke, Pluk, Minoes — bevinden zich in een kleinere wereld waarin het dagelijkse zelf al bijzonder genoeg is. Schmidt schrijft in spreektaal en rijm, met een ritme dat voorleesbaar is; Lindgren schrijft in een klassiekere vertelstijl die ook op latere leeftijd nog werkt. Beide auteurs kiezen voor het perspectief van het kind, maar waar Lindgren soms melancholisch wordt — denk aan de dood in De gebroeders Leeuwenhart — blijft Schmidt lichtvoetig en optimistisch, zelfs als Pluk moet verhuizen of Minoes bijna weer kat wordt.
Begin bij Pluk van de Petteflet (1971) — het boek dat het beste laat zien hoe Schmidt avontuur en geborgenheid combineert binnen een klein, overzichtelijk universum. Pluk woont in een kraanwagen, net zoals Pippi in Villa Kakelbont woont; beide kinderen zijn zelfstandig en omringd door excentrieke buren. Het boek is langer dan de Jip en Janneke-verhaaltjes en biedt daardoor meer ruimte voor plot, maar behoudt de speelse toon en de korte hoofdstukken die Schmidt kenmerken. Voor wie Lindgrens warmte zoekt zonder de melancholie, is dit de beste ingang.
Tonke Dragt
Net als Lindgren schreef Dragt avontuurlijke verhalen waarin kinderen groot mogen zijn — ridders, helden, ontdekkers. Waar Lindgren de alledaagse wereld tot avontuur maakt, kiest Dragt voor fantasy, maar beide delen eenzelfde epische, warme verteltrant en morele kern.
Match-score van 7.5/10 op basis van thema, sfeer en lees-experience — niet op populariteit of marketing-overlap. Nederlandse kinderboekenschrijfster van ridderavonturen én sciencefiction, met Tiuri als handtekening.
Waar Lindgren de alledaagse wereld tot avontuur maakt — een boerderij in Småland, een stad met een kraanwagen, een bos met roverbenden — bouwt Dragt volledige fantasiewerelden met eigen kaarten, koningen en ridderorden. Lindgrens verhalen blijven dicht bij de werkelijkheid, zelfs in sprookjesachtige boeken als Mio, min Mio; Dragts verhalen spelen zich af in fictieve landen als Dagonaut en Unauwen, met quest-verhalen en epische structuren. Lindgren schrijft in een taal die direct en kinderlijk blijft; Dragt schrijft in een klassiekere, meer formele stijl die soms dichter bij historische romans ligt. Beide auteurs delen een respect voor de morele ernst van hun personages — Tiuri in De brief voor de koning is net zo overtuigd van zijn missie als Ronja van haar vriendschap met Birk — maar Dragt vraagt meer geduld van haar lezers en bouwt langzamere spanningsbogen.
Begin bij De brief voor de koning (1962) — het boek dat Dragt de Griffel der Griffels opleverde en dat haar internationale naam vestigde. Het verhaal draait om Tiuri, een aankomend ridder die op de avond voor zijn ridderslag een geheime brief moet bezorgen, en die daarmee een avontuur begint dat zijn loyaliteit, moed en morele kompas op de proef stelt. Voor wie Lindgrens Ronja de roversdochter of De gebroeders Leeuwenhart waardeerde om de combinatie van spanning en morele helderheid, is dit de logische volgende stap — een verhaal waarin een kind groot mag zijn zonder dat de auteur die grootsheid belachelijk maakt.
Niet wat je zoekt?
Onze Leesvolger leest je smaak — vertel wat je net las en wat je ervan vond, krijg drie boeken die echt passen.
Probeer Leesvolger →