Boeken zoals Roald Dahl
Drie auteurs die dezelfde leeservaring leveren als Roald Dahl. Geen "klanten kochten ook"—handgekozen op thema, sfeer en stem. Met per auteur de drie boeken om mee te beginnen.
Roald Dahl schreef kinderboeken waarin volwassenen vaak de vijand zijn en kinderen zich met slimheid en lef bevrijden uit situaties die griezelig, absurd of allebei tegelijk zijn. Zijn werk combineert wreedheid met humor, fantasie met een scherpe kantlijn — de chocoladefabriek die kinderen straft voor hebzucht, de heks die muizen maakt van jongens, de vader die zijn dochter uit handen van een sadistische schooldirectrice redt. Die balans tussen donker en licht, tussen angst en bevrijding, maakt dat generaties kinderen zijn boeken blijven herkennen als iets wat hen serieus neemt.
De drie auteurs hieronder delen elk een deel van dat DNA, maar op verschillende manieren. De een legt de nadruk op griezelen-met-humor, de ander op eigenzinnigheid en taalspel, de derde op avontuur met morele spanning. Geen van hen schrijft precies zoals Dahl — zijn mix van cynicisme en rechtvaardigheid blijft uniek — maar wie zijn werk goed vond en wil doorlezen, vindt hier drie richtingen die aansluiten bij wat Dahl deed: kinderen empoweren, volwassenen op de korrel nemen, en fantasie gebruiken om iets over de echte wereld te zeggen.
Paul van Loon
Beide meesters van 'grumor' voor kinderen — griezelen met humor. Van Loon's Dolfje Weerwolfje en De Griezelbus delen Dahls talent om kinderen net genoeg angst aan te jagen terwijl ze blijven lachen, met een donkere ondertoon die nooit echt beangstigend wordt.
Match-score van 8.5/10 op basis van thema, sfeer en lees-experience — niet op populariteit of marketing-overlap. Nederlands kinderboekenschrijver van 'grumor' — griezelen met humor, van Dolfje tot De Griezelbus.
Waar Dahl kinderen confronteert met volwassenen die echt wreed zijn — Miss Trunchbull gooit leerlingen door de lucht, de ouders van Matilda negeren hun dochter structureel — plaatst Van Loon zijn kinderen in een wereld waar het kwaad vooral spannend is, niet existentieel bedreigend. Zijn monsters zijn vaker zielig of grappig dan écht eng; Dolfje's weerwolfschap is iets wat geaccepteerd moet worden, niet iets waar wraak op genomen moet worden. Van Loon schrijft ook directer voor beginnende lezers: korte hoofdstukken, veel dialoog, hoog tempo. Dahl neemt meer ruimte voor beschrijvingen en schrijft langere zinnen, met een vertellerstem die ironisch commentaar levert. Waar Dahl kinderen laat winnen via slimme plannen of externe hulp (de GVR, de tovervinger), wint Dolfje door vriendschap en familie.
Begin met Dolfje Weerwolfje (1997), het eerste deel van de reeks. Daar zie je meteen waarom de vergelijking met Dahl opgaat: een jongen die 's nachts verandert in iets angstaanjagends, een pleeggezin dat hem accepteert zoals hij is, en een opa die geheimen heeft. Het boek combineert griezelen met warmte op een manier die aansluit bij Dahls talent om kinderen tegelijk bang te maken en gerust te stellen — maar dan zonder Dahls cynisme over volwassenen.
Annie M.G. Schmidt
Nederlandse tegenhanger in absurdistische kinderhumor en oneerbiedigheid tegenover volwassenen. Waar Dahl kinderen empowert met wraak op gemene adults, geeft Schmidt ze taal en eigenwijsheid — beide breken taboes met een knipoog.
Match-score van 7.5/10 op basis van thema, sfeer en lees-experience — niet op populariteit of marketing-overlap. Nederlandse schrijfster van Jip en Janneke, Pluk van de Petteflet en Minoes.
Waar Dahl kinderen empowert met wraak — Matilda laat Miss Trunchbull struikelen, de vader in Danny the Champion of the World saboteert de jachtpartij van de rijke Mr. Hazell — geeft Schmidt kinderen macht via taal en eigenwijsheid. Haar personages winnen niet door slim te zijn in een wereld die hen haat, maar door te blijven wie ze zijn in een wereld die hen raar vindt. Schmidt schrijft lichter, met kortere zinnen en meer rijm; Dahl gebruikt langere ademhalingsruimte en een vertellerstem die soms sadistisch geniet van wat er gebeurt. Dahl laat kinderen winnen binnen een plot met spanning en conflict; Schmidt laat kinderen winnen door simpelweg zichzelf te blijven — Pluk repareert zijn kraanwagen, Jip en Janneke spelen gewoon door. Haar werk kent geen echte boosheid, geen wraak, geen vernedering van volwassenen; Dahls werk draait daar juist vaak om.
Begin met Pluk van de Petteflet (1971) als je Schmidts gevoel voor avontuur en milde anarchie wilt zien — het boek dat het dichtst bij Dahls mix van fantasie en eigenwijsheid komt. Pluk woont in een kraanwagen op een flat, repareert dingen, helpt buren en maakt vrienden met een kakkerlak. Het toont Schmidts talent om een kind serieus te nemen zonder dat er een volwassen vijand nodig is om tegen te vechten — iets wat Dahl bijna nooit doet, maar wat lezers die zijn werk te hard vonden misschien juist zoeken.
Tonke Dragt
Klassieke Nederlandse kinderboeken met avontuur en morele spanning, zij het minder cynisch dan Dahl. Dragt's ridders en queesten delen de tijdloosheid en de serieuze behandeling van kinderen als protagonisten, maar met meer epiek en minder bijtende humor.
Match-score van 7/10 op basis van thema, sfeer en lees-experience — niet op populariteit of marketing-overlap. Nederlandse kinderboekenschrijfster van ridderavonturen én sciencefiction, met Tiuri als handtekening.
Waar Dahl kinderen plaatst in een wereld vol volwassen vijanden en hen laat winnen met slimheid of externe hulp, plaatst Dragt haar personages in epische queesten waarin ze morele keuzes moeten maken en volharden ondanks gevaar. Dahls werk draait om wreedheid en bevrijding binnen een paar dagen of weken; Dragts verhalen beslaan maanden of jaren, met reizen door fictieve koninkrijken. Dahl schrijft met een ironische vertellerstem die soms sadistisch geniet; Dragt schrijft serieus, zonder knipoog, met respect voor haar wereld en personages. Haar kinderen groeien door verantwoordelijkheid en moed, niet door wraak of slimme plannen. En waar Dahl volwassenen vaak als boosdoeners neerzet, toont Dragt volwassenen die kinderen serieus nemen — ridders die Tiuri helpen, meesters die leerlingen begeleiden.
Begin met De brief voor de koning (1962), het boek dat haar naam vestigde en de Griffel der Griffels won. Tiuri moet op de laatste nacht van zijn schildknapschap een geheime brief bezorgen, en kiest ervoor zijn eigen ridderslag op te offeren voor een grotere zaak. Het laat zien waar Dragt en Dahl overlappen — een kind dat iets groots moet doen terwijl volwassenen hem niet altijd helpen — maar ook waar ze verschillen: geen cynisme, geen wraak, wel epiek en morele ernst.
Niet wat je zoekt?
Onze Leesvolger leest je smaak — vertel wat je net las en wat je ervan vond, krijg drie boeken die echt passen.
Probeer Leesvolger →