Wat lezen na Kaloemerkes in de zep?

Danny Muggepuut is een directe voorloper van de Danny uit *Kaloemerkes*: weer een schrijver die een roman schrijft, weer een minivoetbalclub (Real De Rakkertjes in plaats van De Woody's), weer die vermoeiende dans tussen verzinnen en werkelijkheid. Herman Brusselmans gebruikt dezelfde truc van de schrijver-als-hoofdpersonage, maar hier draait alles om een kranteninterview dat uit de hand loopt. De toon is iets bijtender, de zelfspot iets scherper — waar *Kaloemerkes* speels is, voelt *Muggepuut* soms grimmiger. Voor wie de meta-laag in *Kaloemerkes* het beste vond en nu wil zien hoe Brusselmans diezelfde constructie elders toepast, met net iets meer frustratie over de literaire wereld.

Een autobiografische roman over het gezin Brusselmans in Hamme, met Herman zelf als personage. Waar *Kaloemerkes* draait om de schrijver-die-schrijft, gaat *Theet 77* over de jongen-die-schrijver-wordt — de oorsprong van die stem. Brusselmans schrijft over zijn jeugd in het veehandelaarsgezin, over zijn vader en moeder, over de Oost-Vlaamse bodem waar alles begon. De zelfspot zit er ook in, maar met een andere inzet: niet de literaire pose, maar de herkomst. Voor wie in *Kaloemerkes* de autobiografische hint herkende (de minivoetbalclub, de drank, Gent) en nu wil zien waar die Brusselmans-figuur vandaan komt, zonder meta-trucjes maar met dezelfde directheid.

Een misdaadroman waarin Brusselmans zelf de detective speelt na een echte moord in de krant. Het begint met een nieuwsfeit (een gewurgde vrouw) en eindigt in pure fictie, met Brusselmans die zijn eigen onderzoek voert en tegelijk de verteller blijft die we kennen uit *Kaloemerkes*: drinkend, commentarend, nooit helemaal te vertrouwen. De toon is donkerder dan in *Kaloemerkes*, de plot iets strakker, maar de basisconstructie — Brusselmans die iets schrijft en tegelijk laat zien hoe hij het schrijft — is dezelfde. Voor wie de speelse narratieve vrijheid van *Kaloemerkes* goed vond, maar nu trek heeft in een verhaal met iets meer plot en minder meta-laag.

Een boek over Tom Lanoye's moeder die na een beroerte haar spraak verliest — autobiografisch, maar met de literaire controle die Lanoye altijd heeft. Waar Brusselmans de grens tussen auteur en personage laat vervagen door meta-spel, doet Lanoye dat door radicale openheid: hij schrijft over zijn moeder, haar aftakeling, zijn eigen woede en verdriet, zonder de ironische buffer die Brusselmans gebruikt. De toon is directer, emotioneel zwaarder, maar met dezelfde Vlaamse literaire intelligentie. Voor wie in *Kaloemerkes* de stem van Brusselmans-als-personage herkende en nu wil zien hoe een andere Vlaamse schrijver van zijn generatie zichzelf tot onderwerp maakt, zonder meta-trucjes maar met even veel literaire ambitie.

Een roman over een SS'er die na de oorlog in Nederland blijft, verteld door zijn neef — Arnon Grunberg gebruikt een eerste-persoons-verteller die tussen bewondering en afschuw laveerst, net zoals Brusselmans' Danny laveerst tussen zelfspot en zelfverheerlijking. De toon is grimmiger, de humor zwarter, maar de verteltechniek lijkt: een stem die niet te vertrouwen is, die zichzelf onderweg blootgeeft, die de lezer laat twijfelen aan wat waar is. Grunberg schrijft niet meta, maar wel over morele ambiguïteit en over hoe je een verhaal vertelt over iemand die je niet kunt begrijpen. Voor wie in *Kaloemerkes* de onbetrouwbare verteller het sterkste vond en nu wil zien hoe een Nederlandse schrijver diezelfde techniek gebruikt voor een heel andere inzet.