Wat lezen na Rupert?

Als Rupert je pakte door die combinatie van verdediging en zelfrechtvaardiging, is Ilja Leonard Pfeijffers Alkibiades de logische volgende stap. Hier geen fictieve tribunaal, maar een historische figuur die zijn eigen val organiseert: de mooiste, meest begaafde man van Athene, die door extreme ambitie en gebrek aan moreel kompas zijn eigen stad verraadt. Pfeijffer gebruikt zijn klassieke opleiding om de bronnen te laten spreken, maar ook om te laten zien hoe iemand met elk woord zijn eigen mythe creëert. Waar Rupert één stad gebruikt als geheugenpaleis, wordt hier heel Griekenland het decor van een persoonlijk falen. Hetzelfde mechanisme: iemand die begrijpt hoe retoriek werkt, maar de controle verliest over zijn eigen verhaal.

Grand Hotel Europa deelt met Rupert de structuur van een man die zijn falen optekent terwijl hij door een stad dwaalt. Hier is het Genua in plaats van een anonieme plek, en de verdediging richt zich niet tegen een tribunaal maar tegen de eigen illusies over liefde en Europa. De verteller neemt zijn intrek in een vervallen hotel om te overdenken waar het misging met Clio, maar eigenlijk schrijft hij over hoe je jezelf bedriegt. Dezelfde hoge toon, dezelfde reflex om eruditie in te zetten als schild, maar nu met meer zelfspot. Waar Rupert een rechtszaak simuleert, is dit een liefdesverklaring aan een continent dat niet meer bestaat. Beide boeken gebruiken de stad als spiegel voor persoonlijk verlies.

In Peachez draait het om een professor die verliefd wordt op een fotomodel dat hij online ontmoet — een verhaal over zelfbedrog en de constructie van verlangen. Waar Rupert zich moet verdedigen tegen een aanklacht, verdedigt de professor hier zijn eigen fantasie tegen de realiteit. Pfeijffer gebruikt emails, chats en brieven als bewijs, alsof hij een dossier samenstelt, en laat zien hoe taal iemand kan misleiden. De toon is lichter dan in Rupert, meer ironisch, maar de inzet is vergelijkbaar: een man die probeert zijn eigen versie van de waarheid overeind te houden terwijl die onder zijn handen afbrokkelt. Beide boeken gaan over schuld en de vraag hoe je jezelf rechtvaardigt als je weet dat je fout zit.

De brief van Cees Nooteboom is een langzame reconstructie van een leven via brieven, foto's en herinneringen — een man die probeert te begrijpen wie een vrouw was door de sporen die ze achterliet. Waar Rupert een verdediging construeert via een wandeling door de stad, bouwt De brief een portret op via fragmenten. Beide boeken delen die obsessie met geheugen als architectuur: hoe leg je het verleden vast als het steeds opnieuw verschuift? Nootebooms toon is beheerster, minder retorisch dan Pfeijffer, maar even precies in de manier waarop details worden gerangschikt. Voor wie Rupert las om die combinatie van eruditie en persoonlijk falen, biedt dit een andere aanpak: geen pleidooi, maar een reconstructie die even onbetrouwbaar is.

Onze oom van Arnon Grunberg plaatst een militair in een moreel vacuüm: majoor Anthony, die leert liefhebben op commando, net zoals hij heeft leren doden. Waar Rupert zijn verdediging opbouwt met retorische finesse, laat Grunberg zien wat er gebeurt als iemand die retoriek volledig ontbreekt — Anthony spreekt recht uit het hart van een systeem dat hem gevormd heeft. Beide boeken gaan over schuld en de vraag hoe je jezelf rechtvaardigt, maar Grunberg kiest voor een protagonist die niet eens doorheeft dat rechtvaardiging nodig is. Geen tribunaal, geen pleidooi, alleen de logica van iemand die oprecht gelooft in wat hij doet. Voor wie Rupert las om die spanning tussen zelfverdediging en zelfbedrog, biedt dit het tegenovergestelde: een man zonder enig zelfbewustzijn.