De tekenfilm-achtige chaos: Dog Man en Kapitein Onderbroek
Voor kinderen die De Waanzinnige Boomhut uitlezen omdat ze houden van plaatjes, actie en personages die dingen kapotmaken, is Dav Pilkey de meest voor de hand liggende volgende stap. Zijn Dog Man-reeks (vanaf 2020 in het Nederlands) is qua vorm het dichtst bij Andy Griffiths: volledige graphic novels waarin tekst en beeld elkaar afwisselen in een tempo dat geen ruimte laat voor verveling. Dog Man is half hond, half politieagent, en lost misdaden op terwijl hij continu wordt afgeleid door balletjes. De boeken zijn geschreven alsof twee schooljongens — George en Harold — ze zelf hebben gemaakt, inclusief spelfouten, flipboekanimaties in de hoek van de pagina, en grappen over poep. Dat laatste is belangrijk: Pilkey schrijft met dezelfde voorliefde voor lichaamshumor als Griffiths, en dat maakt zijn boeken onweerstaanbaar voor kinderen van zes tot tien jaar die niet snappen waarom volwassenen dat soort grappen kinderachtig vinden.
Kapitein Onderbroek, Pilkeys eerdere reeks, werkt hetzelfde maar met nóg meer nadruk op absurdisme. De schooldirecteur verandert in een superheld in ondergoed zodra iemand met de vingers knipt — en George en Harold moeten hem beschermen tegen pratende toiletten, radioactieve robo-boxers en andere bedreigingen die Pilkey letterlijk uit zijn duim zuigt. De boeken zijn korter dan De Waanzinnige Boomhut, de tekeningen grover, en de humor nóg explicieter gericht op alles wat in een klas verboden is. Voor kinderen die De Waanzinnige Boomhut te lang vinden (of die moeite hebben met langere zinnen) is Kapitein Onderbroek de betere keuze. Voor wie juist meer wil lezen en precies weet wat Dog Man is, werkt Dog Man beter: die reeks groeit qua verhaallijn en personages, terwijl Kapitein Onderbroek puur chaos blijft.
De pluizige nachtbeschermers: De Gorgels
De Gorgels van Jochem Myjer voelt compleet anders dan De Waanzinnige Boomhut, maar trekt hetzelfde publiek. Waar Andy Griffiths' boeken hun kracht halen uit non-stop actie en visuele grappen, zet Myjer in op sfeer, geluid en een wereld die nét naast de onze ligt. De Gorgels zijn kleine, pluizige wezentjes die 's nachts over kinderen waken en strijden tegen de kwaadaardige Brutelaars. De boeken zitten vol illustraties van Rick de Haas — geen strip, maar grote kleurenplaten die de tekst onderbreken en versterken. Myjer, van origine cabaretier, schrijft met oor voor ritme en gekke woorden (namen als 'Wammes Waggel' of 'Bor de Wolf'), en dat maakt de boeken geschikt om voor te lezen aan kinderen vanaf zes jaar, maar ook om zelf te lezen vanaf acht jaar.
Wat De Gorgels gemeen heeft met De Waanzinnige Boomhut is de speelsheid: beide reeksen nemen zichzelf niet serieus en beiden geven kinderen het gevoel dat de schrijver aan hun kant staat. Waar het verschilt is de toon. Andy Griffiths schrijft voor kinderen die meer willen lachen dan nadenken; Myjer schrijft voor kinderen die wél willen nadenken, maar dan over monsters, geheime tunnels en vriendschap. De Gorgels en het geheim van de gletsjer (2018) won de Prijs van de Nederlandse Kinderjury, en de reeks heeft inmiddels meer dan een half miljoen exemplaren verkocht — een indicatie dat dit geen niche-publiek is. Voor ouders die een reeks zoeken die nét iets minder hectisch is dan De Waanzinnige Boomhut, maar die hun kind wel vasthoudt, is De Gorgels de veiligste keuze. Begin bij het eerste deel uit 2015; dat introduceert de wereld en legt de regels uit.
De Egyptische mummie in de Nederlandse straat: Dummie de mummie
Tosca Menten schrijft met dezelfde chaotische energie als Andy Griffiths, maar verpakt dat in langere verhalen met een iets steviger plot. Dummie de mummie en de gouden scarabee (2009) opent met een vierduizend jaar oude Egyptische kindermummie die door een blikseminslag weer tot leven komt en bij de gewone Nederlandse jongen Goos intrekt. Vanaf dat moment botsen twee werelden: Dummie probeert zich aan te passen aan school, televisie en supermarkten, terwijl Goos zijn best doet om zijn nieuwe huisgenoot uit de problemen te houden. Het resultaat is een mix van avontuur (Egyptische vloeken, gestolen schatten, geheime tunnels) en slapstick (Dummie die niet begrijpt waarom je geen scarabeeën mag eten in de klas).
Wat Dummie gemeen heeft met De Waanzinnige Boomhut is de onwaarschijnlijke premisse die tot in het absurde wordt doorgetrokken. Beide reeksen vragen kinderen om mee te gaan in een wereld waarin de regels van de echte wereld niet gelden — en belonen ze daarvoor met humor en actie. Waar Dummie anders is: de boeken hebben meer tekst, minder illustraties, en een verhaallijn die zich over meerdere hoofdstukken uitstrekt. Dat maakt de reeks geschikter voor kinderen vanaf acht of negen jaar die De Waanzinnige Boomhut te kort vinden en toe zijn aan iets wat meer vraagt van hun concentratie. Menten leest haar boeken zelf in als luisterboek, en die versies werken uitstekend voor kinderen die moeite hebben met lange stukken tekst. De reeks telt inmiddels elf delen; Dummie de mummie en de drums van Massoeba (2016) en Dummie de mummie en de schat van Sohorro (2019) wonnen allebei de Prijs van de Nederlandse Kinderjury.
De piratenfamilie naast de deur: De piraten van hiernaast
De piraten van hiernaast (2011) van Reggie Naus doet qua opzet hetzelfde als De Waanzinnige Boomhut: een volledig onwaarschijnlijke situatie (een piratenfamilie die gewoon naast je komt wonen) wordt behandeld alsof het de normaalste zaak van de wereld is. De familie Donderbus — kapitein Donderbus, zijn vrouw, zoon Billy en opa — verhuist naar een rijtjeshuis in Nederland en probeert zich aan te passen aan het moderne leven. Dat gaat niet goed: ze eten de vuilnisbak leeg, schieten kanonnen af in de achtertuin, en snappen niet waarom je in een supermarkt moet betalen. De buurjongen Michiel raakt bevriend met Billy en probeert de familie te helpen — wat leidt tot situaties die Naus uitmelkt voor alle humor die erin zit.
Wat De piraten van hiernaast gemeen heeft met De Waanzinnige Boomhut is de clash tussen twee werelden en de snelheid waarmee grappen elkaar opvolgen. Waar het verschilt is de vorm: Naus schrijft traditionelere hoofdstukkenboeken met af en toe een zwart-wit illustratie, geen stripjes of lijstjes. Dat maakt de reeks beter geschikt voor kinderen die De Waanzinnige Boomhut leuk vonden maar toe zijn aan iets wat meer op een 'echt' boek lijkt. De reeks telt acht delen, waaronder Kanonnen op de camping (2014) en De pakjespiraat (2015), en is in 2020 en 2022 tweemaal verfilmd. Voor kinderen van acht tot tien jaar die piraten leuker vinden dan boomhutten, maar die nog niet klaar zijn voor lange fantasyverhalen zonder humor, is dit de ideale overstap.
Welk boek voor welke lezer?
De keuze hangt af van wat je kind precies leuk vindt aan De Waanzinnige Boomhut. Houdt het van plaatjes en actie, en vindt het gewone boeken te saai? Begin dan bij Dog Man of Kapitein Onderbroek — beide zijn graphic novels waarin tekst en beeld even belangrijk zijn, en waarin elk blad iets te zien heeft. Is je kind toe aan iets met meer tekst, maar wil het nog steeds humor en gekke situaties? Dummie de mummie of De piraten van hiernaast zijn dan betere keuzes: beide reeksen hebben langere hoofdstukken en een verhaallijn die zich uitstrekt over het hele boek, maar behouden de speelsheid en absurditeit die De Waanzinnige Boomhut zo populair maken. En zoek je iets wat net iets rustiger is, met meer sfeer en minder chaos, maar dat nog steeds toegankelijk is voor jonge lezers? Dan is De Gorgels de veiligste optie: prachtig geïllustreerd, geschikt om voor te lezen, en een wereld die kinderen serieus neemt zonder zwaar te worden.
Een praktische vuistregel: kinderen van zes tot acht jaar die net zelfstandig beginnen te lezen, pakken het best Kapitein Onderbroek of het eerste deel van De Gorgels. Kinderen van acht tot tien die De Waanzinnige Boomhut uitlezen omdat ze meer willen, kunnen terecht bij Dog Man, Dummie de mummie of De piraten van hiernaast. En kinderen vanaf tien jaar die toe zijn aan iets wat meer vraagt maar niet willen opgeven aan humor, beginnen bij de latere delen van Dummie de mummie of bij De ninja's van de overkant (2012), het vervolg op De piraten van hiernaast. Alle reeksen zijn in Nederland goed verkrijgbaar, en de meeste zijn ook beschikbaar als luisterboek — een optie die zeker bij Dummie de mummie de moeite waard is, omdat Tosca Menten zelf inspreekt en precies weet hoe de grappen moeten landen.
