De toegankelijke graphic novels: veel plaatjes, lage drempel
De waanzinnige boomhut van Andy Griffiths is het meest directe alternatief voor Dog Man. De reeks draait om Andy en Terry, die in een eindeloos uitbreidende boomhut wonen vol absurde verdiepingen: een bowlingbaan, een zwembad met haaien, een geheim laboratorium. Elk nieuw deel voegt dertien verdiepingen toe en elke pagina zit vol illustraties van Terry Denton — cartoons, lijstjes, stripsequenties — waardoor tekst en beeld constant in elkaar overlopen. De toon is slapstick, de humor lichamelijk en meta: de personages weten dat ze in een boek zitten en maken daar grappen over. Voor kinderen die Dog Man leuk vinden om de chaos en de visuele snelheid, is De waanzinnige boomhut de logische volgende stap. Het Nederlandse startpunt is De waanzinnige boomhut van 13 verdiepingen (2022), en de reeks won driemaal de Prijs van de Nederlandse Kinderjury. Geschikt vanaf ongeveer zeven jaar, met name voor wie stripboeken leuker vindt dan doorlopende tekst.
Kapitein Onderbroek van Dav Pilkey — ja, dezelfde auteur als Dog Man — is ouder, wilder en directer in zijn subversiviteit. De reeks draait om twee jongens, George en Harold, die hun directeur hypnotiseren tot superheld in ondergoed. Net als Dog Man zit het vol flipboek-animaties, bewuste spelfouten en cartoons die eruitzien alsof een kind ze getekend heeft. Wat het anders maakt: Kapitein Onderbroek is explicieter in zijn spot met volwassenen en gezag, waar Dog Man zich meer op vriendschap en loyaliteit richt. Voor kinderen die om Dog Man lachen maar nog niet alle delen uit hebben, is Kapitein Onderbroek de tweede reeks van Pilkey die dezelfde vormgeving en humor deelt. Begin bij Kapitein Onderbroek De eerste epic manga (2026) als je een recente ingang wilt, of bij het eerste deel als je de hele reeks chronologisch wilt volgen. Vanaf ongeveer acht jaar, vooral voor kinderen die van taboes houden.
De dagboek-formats: tekst met tekeningen in de kantlijn
Het leven van een loser van Jeff Kinney is minder chaotisch dan Dog Man, maar deelt de korte hoofdstukken en de beeldrijke vormgeving. Hoofdpersoon Bram Botermans houdt een geïllustreerd dagboek bij over zijn middelbare schoolleven: pestkoppen, familiedrama, mislukte pogingen om populair te worden. Kinney combineert eerstepersoonsproza met simpele cartoontekeningen in de kantlijn — geen volledige strips, maar visuele accenten die de toon zetten. Wat het anders maakt dan Dog Man: Het leven van een loser is realistischer, subtieler en meer gericht op sociale dynamiek dan op slapstick. Voor kinderen die uit Dog Man groeien en toe zijn aan verhalen met wat meer psychologische diepgang, maar nog niet klaar voor boeken zonder plaatjes, is Het leven van een loser de brug. Begin bij Logboek van Bram Botermans (2009) of, als je liever een vakantiesetting hebt, bij Flutvakantie (2015). Geschikt vanaf ongeveer negen jaar.
Tom Groot van Liz Pichon lijkt qua vormgeving op Het leven van een loser, maar heeft een vriendelijkere, meer visueel gedreven toon. Tom is een schooljongen die zijn verhaal vertelt via krabbels, doodles, strippanelen en handgeschreven lettertypes — de pagina zelf is onderdeel van de grap. Terugkerende thema's zijn school, de band die Tom met zijn vriend wil oprichten, vervelende klasgenoten en kleine ergernissen. Waar Het leven van een loser soms cynisch kan zijn, blijft Tom Groot speelser en optimistischer. Voor kinderen die Dog Man leuk vinden om de visuele humor, maar behoefte hebben aan iets wat meer over alledaagse schoolsituaties gaat, is Tom Groot een goede keuze. Begin bij De waanzinnige wereld van Tom Groot: lezen en lachen (2015) voor de klassieke Nederlandse ingang. Geschikt vanaf ongeveer acht jaar.
De sportieve en avontuurlijke alternatieven
Niek de Groot van Lincoln Peirce combineert het dagboekformat met een sportieve insteek. Hoofdpersoon Niek is een zelfverzekerde zesdeklasser die zichzelf overschat, fanatiek sport en voortdurend in conflict ligt met leraren. Peirce — een krantenstripper van origine — mengt proza met cartoons en stripstroken, waardoor het visueel op Het leven van een loser lijkt maar qua toon iets luider en competitiever is. Titels als Niek de Groot gaat voor goud (2022) en Niek de Groot trapt af (2023) zetten sport centraal, wat de reeks geschikt maakt voor kinderen die naast lezen ook graag bewegen of naar sportclubs gaan. Voor wie uit Dog Man komt en op zoek is naar iets met meer actie en minder absurdisme, is Niek de Groot een logische volgende stap. Begin bij Niek de Groot: lekker bezig! (2015) of, voor de sportlijn, bij Niek de Groot gaat voor goud. Geschikt vanaf ongeveer negen jaar, vooral voor kinderen die van competitie houden.
Wat als je kind klaar is met graphic novels?
Niet elk kind dat Dog Man leuk vindt, wil doorgroeien naar boeken met meer tekst. Maar voor wie wél toe is aan een stapje meer proza zonder de visuele humor helemaal los te laten, zijn er tussenvormen.
Ontzettend smerig, Ontzettend stom en Ontzettend irritant van Andy Griffiths (zonder Terry Denton) zijn verzamelingen korte verhalen met minder illustraties dan De waanzinnige boomhut, maar nog steeds vol cartoons en lijstjes. De verhalen gaan over kinderen die in belachelijke situaties belanden — vaak met lichaamshumor of absurde logica. Het zijn losse bundels, dus je hoeft geen chronologie te volgen. Voor kinderen die aan Dog Man de korte afleveringen en de oneliners waarderen, maar toe zijn aan iets wat meer als een 'echt boek' voelt, zijn deze bundels een veilige tussenweg. Geschikt vanaf ongeveer acht jaar.
Sam en de schaduwridders van Lincoln Peirce is Peirce' uitstapje buiten de Niek de Groot-reeks: een fantasy-avontuur in graphic novel-vorm. Het heeft nog steeds veel plaatjes, maar de verhaallijn is ambitieuzer en de wereld groter dan wat Peirce normaal doet. Voor kinderen die Dog Man leuk vinden maar ook van ridders, magie en quests houden, is dit een manier om binnen de comfortzone van beeldverhalen een ander genre te verkennen. Geschikt vanaf ongeveer negen jaar.
Welk boek voor welke lezer?
Als je kind Dog Man leuk vindt om de chaos, de flipboeken en de absurde humor, pak dan De waanzinnige boomhut of Kapitein Onderbroek — beide van dezelfde makers of uitgever, beide net zo visueel overweldigend. Als je kind vooral de korte stukjes tekst waardeert en klaar is voor iets wat meer over schoolleven gaat, kies dan Het leven van een loser of Tom Groot — dagboekformats met humor in de kantlijn. Als je kind naast lezen ook graag sport of competitie zoekt, is Niek de Groot de logische keuze. En als je kind toe is aan iets wat meer op een 'echt boek' lijkt maar de humor niet wil missen, probeer dan de losstaande verhalenbundels van Andy Griffiths zoals Ontzettend smerig. Geen van deze boeken is Dog Man, maar ze delen allemaal de overtuiging dat lezen niet saai hoeft te zijn — en dat kinderen die normaal niet lezen, misschien gewoon op het verkeerde boek wachtten.
